Bożena Wyrozumska - Pamięć

Wspomnienia Profesor Bożeny Wyrozumskiej

Urodziła się 27 czerwca 1933 w Stanisławowie jako jedyne dziecko Eugeniusza i Marii Jacorzyńskich. Oboje rodzice pracowali na kolei. Okres okupacji rodzina spędziła w Kołomyi. Na przełomie września i października 1945  opuścili Kresy i zamieszkali w Zabrzu. Tam Bożena Wyrozumska ukończyła gimnazjum i liceum przyrodnicze, w 1950 roku zdała egzamin dojrzałości. W latach 1950–1955 studiowała historię na Uniwersytecie Jagiellońskim. 1 XII 1954 została zatrudniona w Katedrze Archiwistyki i Nauk Pomocniczych Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego w charakterze pracownika kontraktowego z funkcją pomocniczego pracownika nauki, a już po miesiącu, od 1 I 1955, na stanowisku asystenta, przechodząc następnie kolejne stopnie uniwersyteckiej kariery. Od 1961 r. była zatrudniona na stanowisku starszego asystenta, następnie od 1967 r. – adiunkta, doktorat uzyskała w 1967 r., a habilitację w 1997 r. W 2002 r. uzyskała tytuł profesora.

W czerwcu 1955 wyszła za mąż za Jerzego Wyrozumskiego, późniejszego profesora historii. Zamieszkali w Krakowie. Aktywnie włączyła się w prace tamtejszej „Solidarności”. Angażowała się w kolportaż wydawnictw tzw. drugiego obiegu. Pisała również do opozycyjnego pisma. Dzięki rozległym kwerendom B. Wyrozumska stała się bez wątpienia najlepszą w swym pokoleniu znawczynią średniowiecznego zasobu archiwalnego miasta Krakowa, co jednocześnie uświadamiało jej skalę braków w zakresie wiedzy o średniowiecznym mieście oraz edycji jego źródeł. W następnych latach starała się przynajmniej w pewnym zakresie wypełniać te luki. Wydała wówczas obszerną Księgę ławniczą kazimierską 1407–1427, Księgę proskrypcji i skarg miasta Krakowa 1360–1422 oraz – z inicjatywy prof. Janusza Tandeckiego – Księgę proskrybowanych Nowego Miasta Torunia (1358–1412).

Bożena Wyrozumska zawodowo zajmowała się naukami pomocniczymi historii, wydawaniem średniowiecznych źródeł historycznych, głównie ksiąg miejskich oraz badaniem dziejów średniowiecznego Krakowa. Jest autorką kilku książek, m.in. „Kancelaria miasta Krakowa w średniowieczu”, „Żydzi w średniowiecznym Krakowie: wypisy źródłowe z ksiąg miejskich krakowskich”, „Najstarsze przywileje Uniwersytetu Krakowskiego”. Wraz z mężem opracowała książkę Stanisława Kutrzeby „W obronie spotwarzonej instytucji”. Przez kilka lat pracowała społecznie w komisji stypendialnej, a od 1981 roku była przewodniczącą Ogólnopolskiego Zespołu Historyczno-Oświatowego, który przygotował i wprowadził w życie zmiany programowe w nauczaniu szkolnym. Była profesorem UJ, członkiem Polskiej Akademii Nauk oraz Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa.

Tematyka żydowska zajmowała w twórczości B. Wyrozumskiej szczególne miejsce. W jej bibliografii znajdujemy, obok omówionych powyżej wypisów, 10 innych, już drobniejszych pozycji poświęconych tym zagadnieniom. Podjęcie tej tematyki wynikało nie tylko z czysto naukowych pobudek, ale także szczególnego stosunku do historii, tradycji i kultury Żydów polskich, którzy przez kilka stuleci zamieszkiwali wraz z nami, współtworząc polską historię i kulturę. W 2011 r., wraz z mężem prof. J. Wyrozumskim, B. Wyrozumska została uhonorowana Nagrodą im. ks. Stanisława Musiała za „wkład w rozwój badań nad historią Żydów w Polsce, a w szczególności w Krakowie, oraz promowanie studiów żydowskich i polepszanie relacji polsko-żydowskich”.

Formalnie B. Wyrozumska odeszła na emeryturę 30 IX 1998, jednak potrzeby organizacyjne, dydaktyczne i naukowe sprawiły, że była w dalszym ciągu zatrudniona w Instytucie Historii, pełniąc w latach 1997–2004 funkcję kierownika Zakładu Nauk Pomocniczych Historii i Archiwistyki. Główną cechę naukowej twórczości B. Wyrozumskiej, to działalność edytorską, która zajmowała w Jej pracy szczególne miejsce. W bibliografii znajdujemy blisko 20 pozycji zawierających edycje źródłowe.

Pani Profesor zmarła 22 sierpnia 2022 r.

Zobacz wideo
Materiał audio

Zapis audycji Radia Kraków "W kręgu nauki" poświęcona prof. Bożenie Wyrozumskiej